Het voetbalseizoen zit erop. Een uiteenlopende reeks aan ontwikkelingen zorgen voor een onsamenhangend en onzeker beeld van het Nederlandse vrouwenvoetbal. Vrouwelijke voetballers blijven te vaak de dupe van een disbalans in het Nederlandse Vrouwenvoetbal, terwijl de beslissende factoren allemaal naar elkaar wijzen.
Onderwerpen: De Graafschap, FC Utrecht bezuinigingen, HERA United, beleid KNVB.
Quotes van Arjan Veurink, Linda Helbling, Marieke Visser, Susan van Geenen, Barbara Barend.
Tijd voor reflectie kwam meteen na de laatste wedstrijd van de Eredivisie tussen twee hoofdrolspelers die de onzekere staat van het vrouwenvoetbal onderstrepen. Na afloop van FC Utrecht vs HERA United was de zon ondergegaan en het was op meerdere manieren donker.
Door het beleid van de KNVB degraderen drie clubs in Nederland naar de Eerste Divisie, waaronder debutant en eerste professionele vrouwenvoetbalclub HERA United. Hiermee moet de top in Nederland meer worden uitgedaagd in het seizoen, maar FC Utrecht, die handhaaft, bezuinigd, op de doelvrouw na, alle basisspelers weg. Een typisch voorbeeld voor de onzekerheid van het vrouwenvoetbal in Nederland.
‘Wij passen niet in het budget’
FC Utrecht was een revelatie in de afgelopen seizoenen van de Eredivisie. Ze wisten in korte tijd een rol te spelen in de titelstrijd. Winsten op FC Twente, PSV en een gelijkspel met Ajax gaf de ploeg van Linda Helbling aanzien. Maar FC Utrecht investeert niet meer in de ploeg. Spelers sloten hun seizoen af in shirts met; ‘Wij passen niet in het budget.’ Daardoor valt er een sterke ploeg uit elkaar. Had de KNVB dit kunnen voorkomen?
KNVB té ambitieus?
Nadat het EK was gewonnen in 2017 door de nationale ploeg werd er weinig geïnvesteerd in het vrouwenvoetbal door de clubs. De KNVB zette aan, ondanks gebrek aan investeringen van clubs. De KNVB was op het oog succesvol. Ze wisten de Eredivisie uit te breiden naar twaalf ploegen. Maar ze zijn inmiddels bekomen van de groeikoorts, omdat er niet genoeg clubs goed in het vrouwenvoetbal investeerden.
Clubs zoals FC Utrecht en Fortuna Sittard konden met een plan een licentie krijgen voor de Eredivisie, maar beide clubs zijn in recente jaren omgeslagen en van hun plan afgeweken. De KNVB heeft plannen geaccepteerd, zonder kritisch te kijken naar de duurzaamheid van die plannen. Daar voelen Nederlandse voetbalsters de consequenties van. Goede ploegen van sterke subtoppers als FC Utrecht en Fortuna Sittard zijn weer uit elkaar gevallen. Tegengif aan die tendens kon vrouwenvoetbalclub HERA United worden. Zij konden met hun plannen in de Eredivisie komen, maar kwamen sportief en beleidsmatig gezien te kort om erin te blijven. Ook voor hen is het nog zoeken naar passend beleid. Toch is het schrijnend dat een vrouwenvoetbalclub, die wel wil investeren, slachtoffer valt aan die competitieverkleining
“Vandaag voelt het alsof iedereen verliest.” Dat zegt Susan van Geenen, die HERA United oprichtte met Barbara Barend en Marieke Visser, nadat de ploeg degradeerde. “Wij vanzelfsprekend omdat we degraderen net als NAC (Breda) en Excelsior, maar uiteindelijk heb je gezien waar de speelsters van Utrecht mee spelen (de shirts) en ook zij verliezen. Mijn vrees wordt waarheid dat het aantal contractspeelsters en een budget wat er in vrouwenvoetbal omlaag gaat, ten opzichte van dit jaar en dat is omdat we niet met een open blik, met een start-up blik, kijken naar vrouwenvoetbal.”
Barbara Barend onderstreept het gevoel van haar mede-eigenaar en vult haar aan. “Ik wil wel De Graafschap feliciteren dat ze naar de eredivisie gaan dus dat is natuurlijk hartstikke knap.” “Ja en ADO is erin gebleven, maar het is… het is zuur.”
Promoveren eerste prikkel voor investering in vrouwenvoetbal
De Graafschap is als eerste ploeg organisch gepromoveerd vanuit de piramidestructuur die de KNVB sinds dit jaar implementeert. Vanuit de Tweede divisie, Eerste Divisie en Eredivisie wordt er sinds vorig seizoen gepromoveerd en gedegradeerd. Daarvoor degradeerden en promoveerden clubs niet. Met minimale investeringen bungelden een groepje clubs onderaan zonder consequenties.
De KNVB kiest nu voor beleid dat een langetermijnvisie moet afdwingen. Ploegen moeten via de tweede divisie instappen en kunnen geen directe plek meer krijgen in de Eredivisie. Dit zorgt ervoor dat de top van Nederland niet te maken krijgt met impulsief beleid, maar met gedegen ploegen die al een paar jaar bewezen hebben te kunnen leveren. Dat is de theorie, maar of het in de praktijk ook zo gaat uitpakken is de vraag. Clubs blijven enorm afhankelijk van de financiëring vanuit hun mannentak, waar vrouwen altijd de dupe van blijven.
Drie jaar lang heeft FC Utrecht een succesvolle comeback in het vrouwenvoetbal gemaakt. Een vrouwenteam is een goede zaak voor de club die zich als maatschappelijk betrokken profileert. Maar nu snijdt de club in het budget van de Utrechtse Vrouwen.
Overgeleverd aan succes van de mannentak.
Dit komt omdat de club er financieel niet goed voor staat. Twee jaar lang werd er geen toptransfer gemaakt bij de mannen van FC Utrecht, waardoor de kassa niet rinkelde. Ze weigerden Soufian El Karouani te verkopen aan Spartak Moskou, vanwege de Russische invasie in Oekraïne. Chartervluchten, voor een Europa League deelname, tikten ook flink aan. Die sportieve crisis leek financieel niet direct een strop voor eigenaar Frans van Seumeren, omdat er vlak na de uitschakeling in Europa drie aanvallers werden gehuurd. FC Utrecht klom terug van een elfde plek naar nummer 6 in de Eredivisie ranglijst.
Economische logica komt te laat
Economisch gezien is het misschien een beter idee om te investeren in talent en het daarna talenten door te verkopen aan grote buitenlandse clubs. Maar dit had in het begin van FC Utrecht Vrouwen moeten gebeuren, niet andersom. De herstart van het vrouwenvoetbal voelde als een plicht voor het imago van de maatschappelijk betrokken club, zeggen clubwatchers. Dat is het verkeerde uitgangspunt. Investeren in vrouwenvoetbal is in de basis een goed doel, maar het moet ook een verdienmodel in zicht hebben. Dan neem je vrouwenvoetbal serieus en behandel je het niet als vrijwilligerswerk. De donaties aan het goede doel keren als een boomerang terug in het gezicht van FC Utrecht.
De shirtactie heeft voor best wat heibel gezorgd bij FC Utrecht intern. Ook in reacties op dit conceptstuk wordt er verdedigend gezegd dat het vrouwenvoetbal belangrijk is en ze er, integendeel tot andere clubs, wel mee doorgaan. Als club heb je gefaald, als jouw spelers bij een winst elkaar verdrietig in de armen valt. De actie van FC Utrecht Vrouwen heeft, het witte mannenbolwerk, op een blinde vlek heeft gewezen.
Dertien spelers zijn vertrokken bij FC Utrecht. Vlak voor die aankondiging werd bekend dat Angél Alarcon definitief overkwam van FC Porto. De rechtsbuiten hielp FC Utrecht uit de sportieve crisis met doelpunten en assists. FC Utrecht legde een paar miljoen neer voor de Spaanse speler. Een helft van de miljoenen voor één indrukwekkende speler had de vrouwentak in tact kunnen laten. Na de 1-2 winst op HERA United vroeg ik Linda Helbling naar dit pijnlijke contrast:
Nou ja, uiteindelijk is dit denk ik ook waar ik van een kinds af aan tegenaan loop. Het raakt altijd en ik denk als je op deze speelsters… vrouwen die voetballen een klein beetje faciliteiten en voorwaarden geven… Ze hoeven echt niet miljonair te worden en dan kun je zoveel moois bereiken en ik denk dat wij dat met Utrecht hebben laten zien.
Mannen zullen nooit doorvoelen waarom hun spelers met ‘wij passen niet in het budget’ teksten op hun shirt komen. Vrouwen zijn in het voetbal decennialang geweigerd, genegeerd en wegbezuinigd. Dit kun je goed zien in de documentaire Coppa 71’. Daarom zal met scherpe blik worden gekeken naar hoe FC Utrecht de vrouwenploeg gaat inrichten komend seizoen. Ondanks dat FC Utrecht faalde in beleidsvoering, is dit economisch een betere keuze. Inzetten op talent is misschien wel de beste keuze, door via transfers een verdienmodel te ontwikkelen. Contractverlengingen bij de jeugdige spelers, sterke begeleiding en het behouden van een Eredivisieplek voor komend seizoen zijn cruciaal.
Bondscoach Arjan Veurink heeft nu zijn ogen op talent gericht geeft hij aan, als ik hem spreek op de KNVB-campus in Zeist. Vanuit mijn positie zijn wij vooral bezig met de talenten in deze competitie. Hoe we die kunnen begeleiden.
“Dat gebeurt natuurlijk al eerder bij de (Oranje) onder 17 onder 19 onder 23 en ik heb al eerder uitgesproken dat ik vind dat de Eredivise echt een hele goede competitie is voor jonge talenten om zich verder te ontwikkelen. Je speelt iedere week. De schijnwerpers staan erop van ESPN, journalisten zijn betrokken, dus dat podium om iedere keer jezelf uit te dagen dat vind ik hartstikke goed. Als ik kijk vanuit mijn positie dan is het voor talent heel cruciaal om te blijven spelen. Ik weet dat andere landen daar heel veel problemen mee hebben.”
“Dat is gewoon een unieke eigenschap in ons land en mogen we echt niet vergeten. Wij kunnen echt heel goed talent opleiden. Het is belangrijk om de beste begeleiding te bieden en de beste specialisten aan te trekken.”
Talent opleiden lijkt het devies bij FC Utrecht en het past bij de visie van de bondscoach. Zij volgen het pad van Ajax en FC Twente en lijkt de enige stip op de horizon die vrouwenvoetbal duurzaam kan maken voor het vrouwenvoetbal in Nederland. Als daar jaarplannen voor worden gemaakt wordt er een fundament gelegd, die vrouwenvoetbal rendabel kunnen maken. Ditsoort plannen ontbreken nog bij veel clubs in de Eredivisie. Voor FC Utrecht is een langetermijnvisie uitvoeren met toewijding is de enige verzachtende omstandigheid voor de oudere generatie voetbalsters. Zij hebben al zo veel clubs zien komen en gaan door gebrek aan visie, toewijding en interesse.
Recent verkocht Ajax doelvrouw Regina van Eijk aan Bayern München en zag weer geld binnenkomen. Met transfers van Grant naar Aston Villa of Keukelaar naar Real Madrid zijn inmiddels al miljoenen verdiend in de afgelopen jaren. Die miljoenen komen weer terug bij jonge meiden in Amsterdam, maar ook bij meer volwassen spelers als Amber Visscher die via amateurclub Saestem in de Eredivisie bij FC Utrecht terechtkwam en werd overgekocht door Ajax. Dat geld kan allemaal doorstromen naar clubs met een minder groot budget. Zo worden oudere spelers niet gedwongen om vroeg met voetbalpensioen te gaan, omdat ze er niet van kunnen leven. Die vrouwelijke spelers verdienen dat, omdat zij ooit als talent zich puur uit passie voor de sport hebben ingezet voor het vrouwenvoetbal. Zo lang clubs als FC Utrecht er achteloos geld in dumpen en erna weer leegtrekken, zullen spelers zich nooit serieus genomen voelen als topsporters. Dan krijgen vrouwen nog steeds niet de kansen die mannen wel krijgen.
Geef een reactie